Instytut Psychodietetyki Młodzi, jak się macie? Subiektywne samopoczucie i zachowania zdrowotne młodzieży w świetle najnowszych badań HBSC - Instytut Psychodietetyki

Młodzi, jak się macie? Subiektywne samopoczucie i zachowania zdrowotne młodzieży w świetle najnowszych badań HBSC

Media nagłaśniają problem epidemii otyłości wśród nieletnich, rodzice narzekają, że dzieci jedzą za dużo słodyczy, dietetycy apelują, żeby częściej jadły warzywa, wuefiści krzyczą, że młodzi tylko siedzą z telefonem i brakuje im kondycji… A jak w świetle aktualnych statystyk wyglądają te zachowania wśród młodych Polaków? Czy faktycznie jest tak kiepsko? Zachęcam do zapoznania się z wynikami badań HBSC.

Projekt badawczy HBSC

HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) to międzynarodowe badania nad zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej, w Polsce w dużej mierze realizowane przez IMID (Instytut Matki i Dziecka). W 2018 roku w badaniu wzięło 5225 uczniów w wieku 11-15 lat z pięciu województw w Polsce.

Wybrane wnioski z badań HBSC

Oto wybrane wnioski z obszernego (ponad 180 stron!) raportu badawczego, które zwróciły moją uwagę:

Codzienne samopoczucie młodych nie jest najlepsze, ale ogólnie są oni raczej zadowoleni z życia.

  • Na pytanie o codzienne dolegliwości, takie jak bóle głowy, brzucha, pleców, rozdrażnienie, trudności w zasypianiu, przygnębienie itp. aż 41,4% ankietowanych nastolatków zgłaszało powtarzające się dwie lub więcej dolegliwości ☹ (Mazur, 2018).
  • Zaobserwowano zmniejszenie częstości występowania dolegliwości somatycznych od 2014 roku😊, kiedy prowadzono poprzednie badania HBSC, ale jednocześnie towarzyszy temu częstsze występowanie dolegliwości o podłożu psychicznym ☹.
  • Ogólne zadowolenie z życia na skali od 0-10 nastolatki oceniają na około 7,5 (podobnie było w 2014 roku).

Epidemia otyłości i niezadowolenia z ciała trwa.

  • W 2018 roku nadmierna masa ciała (nadwaga +otyłość) oceniana według kryteriów WHO występuje u około 21% (w tym otyłość u około 5%) ☹, natomiast według kryteriów IOTF statystyki te są nieco bardziej optymistyczne 😊: nadwaga +otyłość występuje u około 17%, a u 2% otyłość (Oblacińska, 2018).
  • Niemniej jednak przyjmując kryteria IOTF (International Obesity Task Force) mamy od 2014 roku wzrost nadmiernej masy ciała o 2% ☹.

Młodzi są niezadowoleni ze swojej masy ciała.

  • W  ogólnej grupie badanej młodzieży z  prawidłową masą ciała, ponad jedna trzecia (36%) oceniła swoją masę ciała jako zbyt dużą, a jako zbyt małą – co siódmy nastolatek (13,7%) ☹.
  • Wśród ogółu badanych nastolatków 64,6% nie miało nadwagi, tymczasem częstość odchudzania w tej grupie była podobna, jak w całej badanej populacji – odchudzał się też prawie co piąty (19,2%) badany, a  co czwarty (23,7%) dostrzegał taką potrzebę ☹ (Woynarowska, 2018).
  • Częstość odchudzania w grupie bez nadwagi była dwukrotnie większa u  dziewcząt (26,2%) niż u  chłopców (11,3%) i  różnice zależne od płci zwiększały się z  wiekiem.

Polskie rodziny rzadko jadają razem posiłki.

  • Tylko jedna czwarta ankietowanych uczniów (26,3%) codziennie spożywa z rodzicami co najmniej jeden posiłek ☹ (Bójko, 2018).

Nastolatki za rzadko jedzą owoce i warzywa, a za często słodycze.

  • Zaledwie niewiele ponad 1/3 nastolatków spożywała owoce (38,2%) i warzywa (34,2%) na zalecanym poziomie (Kleczewska i Dzielska, 2018) ☹.
  • Codzienne spożywanie owoców i  warzyw częściej dotyczyło dziewczyn niż chłopców.
  • W  porównaniu z  wynikami badań HBSC 2014, w roku 2018 obserwuje się wzrost odsetka codziennego spożywania warzyw (o  4,9%) i  owoców (o  4,4%) 😊.
  • Prawie 2/3 nastolatków spożywało słodycze częściej niż raz w tygodniu (69,9%), a niemal połowa z tą samą częstotliwością piła dosładzane napoje (44,9%) ☹.
  • W porównaniu z wynikami badań HBSC 2014, w roku 2018 obserwuje się spadek odsetka częstego (częściej niż 1 raz w tygodniu) jedzenia słodyczy (o 2,6%) i picia słodzonych napojów (o 11,9%) wśród młodzieży 11-15-letniej 😊.

Kiepsko z aktywnością fizyczną.

  • Zalecenia co do aktywności fizycznej (MVPA) spełnia jedynie 17,2% młodzieży.
  • Chłopcy częściej są aktywni fizycznie na zalecanym poziomie niż dziewczyny (Kleczewska i Dzielska, 2018) ☹.
  • W porównaniu do 2014 roku odsetek nastolatków ćwiczących co najmniej 4 razy w tygodniu zmniejszył się z 40,5% do 33,1%. ☹.

Więcej o badaniach HBSC

W raporcie z badań HBSC znajdziecie wiele innych danych na temat funkcjonowania nastolatków w kontekście życia rodzinnego, szkolnego i różnych zachowań istotnych dla zdrowia. Badania HBSC realizowane są od 1982 r. cyklicznie co cztery lata we wzrastającej liczbie krajów. Obecnie członkami sieci badawczej jest 49 krajów lub regionów (www.hbs.org) z  Europy oraz Ameryki Północnej . Polska jest członkiem sieci HBSC od 1989 r., co pozwoliło na przeprowadzenie tych badań już osiem razy. Gorąco polecam sięgać do raportu!

Przypisy:

Bibliografia:

Bojko. M. (2018).Wspólne posiłki z rodziną. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 116-119). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Mazur. J. (2018). Subiektywna ocena zdrowia. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 59-69). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Kleszczewska, D., Dzielska. A. (2018). Aktywność fizyczna młodzieży. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 87-92). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Kleszczewska, D., Dzielska. A. (2018). Spożywanie wybranych produktów przez młodzież. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 103-110). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Oblacińska. A. (2018). Rozwój fizyczny i samoocena masy ciała. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 70-81). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Woynarowska. B. (2018). Zachowania ukierunkowane na zmniejszanie masy ciała. W: J. Mazur i A. Małkowska-Szkutnik (red.). Zdrowie uczniów w 2018 roku na tle nowego modelu badań HBSC (s. 120-124). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Matki i Dziecka.

Autorzy:

dr Anna Januszewicz
psycholog zdrowia, zajmuje się problemami kontroli odżywiania.
Psycholog, specjalista psychodietetyki, naukowiec i wykładowca. Zajmuje się głównie problemami nadmiernej masy ciała, zaburzeniami odżywiania, trudnościami z utrzymaniem diety. Koordynator zespołu specjalistów w Instytucie Psychodietetyki. Posiada bogate doświadczenie w edukacji z zakresu psychodietetyki i psychologii zdrowia.

Zarejestruj się!

I pobierz darmowe materiały edukacyjne.

"Mam nadzieję, że zainteresowało Cię to, co robimy i pozostaniesz z nami w kontakcie. Zachęcamy do rejestracji i korzystania z bezpłatnych materiałów edukacyjnych. Dołożymy wszelkich starań, aby nasza działalność przyniosła Ci wiele korzyści."
dr Anna Januszewicz
psycholog
lub zaloguj z konta społecznościowego