Instytut Psychodietetyki zdrowe odżywianie - Instytut Psychodietetyki

Kalendarz wydarzeń1

Dieta w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów należy do grupy układowych chorób tkanki łącznej. Choroby te wynikają ze zmian zapalnych w organizmie, spowodowanych najczęściej reakcją autoimmunologiczną organizmu – tj. odpowiedzią układu immunologicznego przeciwko własnym, zdrowym i prawidłowym komórkom organizmu (Grzymisławski, Gawęcki, 2012).

W leczeniu RZS stosuje się zarówno leki jak i fizykoterapię. W procesie leczenia równie ważna jak aktywność ruchowa, jest zbilansowana dieta. Dopiero taka całościowa zmiana stylu życia, może przynosić pożądane i zadowalające efekty.  

W przebiegu chorób tkanki łącznej niezwykle istotne jest, aby dieta dostarczała  substancji niezbędnych do budowy i regeneracji struktur stawowych. Należy również pamiętać, że choroby te wiążą się z powikłaniami narządowymi, w wyniku których może dojść do rozwoju miażdżycy, chorób sercowo – naczyniowych czy niewydolności nerek (Grzymisławski, Gawęcki, 2012)

Źródła białka i tłuszczu przy reumatoidalnym zapaleniu stawów 

Białko jest materiałem budulcowym dla chrząstki stawowej i struktur okołostawowych. W przebiegu aktywnej fazy choroby nasilone są procesy kataboliczne, a to zwiększa  zapotrzebowanie organizmu na białko. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia miażdżycy i chorób sercowo – naczyniowych, ważne jest też, aby spożywać odpowiednią ilość kwasów omega-3, oraz ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych (Grzymisławski, Gawęcki, 2012).

Nasiona zbóż i rośliny strączkowe, czyli fasola, groch, soczewica, cieciorka, bób i soja, są źródłem pełnowartościowego białka i zawierają mnóstwo żelaza! Ponadto, wpływają korzystnie na syntezę mazi stawowej. Dlatego też, zaleca się włączenie do diety pełnoziarnistego pieczywa, otrębów, oraz makaronów razowych. Jeśli chodzi o strączki, to dla osoby z zapotrzebowaniem kalorycznym wynoszącym 2000 kcal na dobę wskazane jest spożycie minimum jednej szklanki suchych roślin strączkowych dziennie (Stolińska-Fiedorowicz, 2019).

Ryby morskie są nie tylko źródłem białka, ale również zawierają kwasy omega-3, mające właściwości przeciwzapalne.  

Uwaga! Należy zwrócić uwagę na odpowiednią proporcję kwasów Omega-3 do Omega-6 (1:4). Jeśli stosunek kwasów Omega-6 do Omega-3 będzie zbyt wysoki, ograniczy to możliwość wykorzystania przez organizm kwasów Omega- 3. 

Równie dobrym źródłem białka i  tłuszczu w diecie są orzechy, migdały, pestki, siemię lniane czy nasiona chia. (Stolińska-Fiedorowicz, 2019) Dodatek tych produktów pomoże również we wchłanianiu witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. A jakie to witaminy? A, D, E, K

Doskonałym źródłem tłuszczu będzie również olej lniany i oliwa z oliwek, ze względu na zawartość kwasu oleinowego, poprawiającego funkcjonowanie i ruchomość stawów.  

Olej lniany jak i siemię lniane są również doskonałym źródłem, wspomnianych już, kwasów Omega-3, tak ważnych w diecie zapobiegającej miażdżycy. 

Dlaczego nie wspominamy o nabiale i mięsie? 

Nabiał jest źródłem kwasu arachidonowego – jest on prekursorem stanu zapalnego (Stolińska-Fiedorowicz, 2019). Podobnie jest w przypadku mięsa – zwiększa ono stan zapalny w organizmie. 

 

Warzywa

Warzywa powinny być podstawą każdego posiłku (nie tylko wtedy, gdy cierpimy na RZS 😊). Bardzo ważne jest, by spożywać warzywa we wszystkich kolorach tęczy – czerwone, żółte, zielone, pomarańczowe, białe…. Wszystko co znajdziemy na rynku, na sklepowych półkach czy we własnym ogródku. 

Warzywa są bogatym źródłem błonnika i witamin, czyli składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. A co ważne – można jeść je naprawdę do woli 😊. Wyjątkiem są te o wysokiej zawartości skrobi (ziemniaki, maniok, bataty oraz dyniowate), gdyż mają wyższą kaloryczność i najlepiej kontrolować ich ilość w diecie. 

Połowę ze spożywanych warzyw powinny stanowić zielone warzywa liściaste. Dlaczego? Ponieważ są bogate w chlorofil, żelazo, magnez, wapń i kwas foliowy, a także posiadają właściwości przeciwzapalne – wszystko to jest niezwykle pomocne przy chorobach stawów i w stanach zapalnych (Stolińska-Fiedorowicz, 2019).

Najbardziej odżywcze są warzywa surowe. Są niezastąpionym źródłem witaminy C i kwasu foliowego, które – przez swoją wrażliwość na ciepło – ulatniają się w trakcie gotowania! Jednak jeśli nie możesz zrezygnować z gotowania – zrób to na parze! 

Dlaczego witamina C i kwas foliowy są ważne? Witamina C jest niezbędna w procesie syntezy kolagenu – białka będącego jednym z głównych budulców stawów. Jest też antyoksydantem, co oznacza, że pomaga nam zwalczać wolne rodniki, które w nadmiarze mogą być bardzo szkodliwe dla organizmu. Kwas foliowy ma za zadanie między innymi regulować wzrost i działanie wszystkich komórek w organizmie. 

Równie pomocnym antyoksydantem są karotenoidy – zawarte są one w marchwi, dyni, brokułach. Należy jednak pamiętać, że ich wchłanianie ułatwia obecność tłuszczu, dlatego warto połączyć je z olejem roślinnym – wspomnianym już olejem lnianym lub oliwą z oliwek, które jednocześnie są doskonałym źródłem witaminy E – także będącej antyoksydantem, wykazującym właściwości przeciwzapalne (Grzymisławski, Gawęcki, 2012).

Jak ułatwić sobie spożycie surowych warzyw? Zrób z nich koktajl lub sok 😊. Możesz też dosypać do obiadu garść ulubionych kiełków.  

Naprawdę, jedynym ograniczeniem jest nasza wyobraźnia 😉.  

Inne składniki diety pomocne przy reumatoidalnym zapaleniu stawów

Co jeszcze pomoże Wam złagodzić objawy reumatoidalnego zapalenia stawów?  

Badania donoszą, że niezbędnymi składnikami są:  

  • Kwercetyna, czyli bioflawonoid, którego zadaniem jest wzmacnianie włókien kolagenowych. Można go znaleźć w czosnku, cebuli, jabłkach, zielonej herbacie, owocach cytrusowych i jagodowych, a także dyni czy brokułach.
  • Beta karoten, pomocny w zapobieganiu niszczenia tkanek w chorobach stawów.  Występuje w owocach, takich jak arbuz, brzoskwinia, mango czy melon oraz w warzywach, np. marchwi, brokułach, bakłażanie, dyni, pomidorach i szpinaku.  
  • Bromelina, będąca enzymem trawiącym białko. Rozkłada fibrynę, tym samym przeciwdziałając obrzękowi tkanek objętych stanem zapalnym. Znajdziecie ją w świeżym ananasie. 
  • Imbir – znany przeciwutleniacz, który wykazuje też działanie przeciwzapalne.  
  • Ekstrakt z oliwek, które mają silne działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające.  (Stolińska-Fiedorowicz, 2019).
  • Kurkuma, anyż, goździki, bazylia, chrzan, majeranek, cząber, mięta i szałwia – wszystkie mają właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwobrzękowe, co pomoże złagodzić dolegliwości w zapaleniu stawów (Grzymisławski, Gawęcki, 2012).

Jak widać, dieta może załagodzić objawy reumatoidalnego zapalenia stawów i wspomóc leczenie. Pamiętajmy jednak, że dopiero podejście całościowe – włączenie fizjoterapii, diety i farmakologii, pomoże uzyskać zadowalające efekty.  

Przypisy:

Bibliografia:

Grzymisławski, M. Gawęcki, J. (red.) (2012). Żywienie człowieka zdrowego i chorego. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN 

Stolińska-Fiedorowicz, H. (2019). Zdrowe stawy. Leczenie dietą. Warszawa: Zwierciadło.  

Autorzy:

Adrianna Czajka
Psycholog, dietetyk
Psycholog, dietetyk, absolwentka stażu szkoleniowego z psychodietetyki.

Zarejestruj się!

I pobierz darmowe materiały edukacyjne.

"Mam nadzieję, że zainteresowało Cię to, co robimy i pozostaniesz z nami w kontakcie. Zachęcamy do rejestracji i korzystania z bezpłatnych materiałów edukacyjnych. Dołożymy wszelkich starań, aby nasza działalność przyniosła Ci wiele korzyści."
dr Anna Januszewicz
psycholog
lub zaloguj z konta społecznościowego